Om veerkracht en toekomstige welvaart te waarborgen, is het voor Europa en Nederland essentieel te investeren in de basis van groei: een concurrerend regelgevend kader, moderne infrastructuur en vooral kennis en talent.
Het recent gepubliceerde Wennink-rapport onderstreept deze urgentie. Vier van de 29 aanbevelingen richten zich expliciet op talent, waaronder excellent onderwijs, het aantrekken van internationaal talent, het versterken van STEM-opleidingen en het structureel verankeren van om- en bijscholing in de arbeidsmarkt. Deze aandachtspunten sluiten nauw aan bij de opgaven waar de halfgeleidersector dagelijks mee te maken heeft.
Nederland staat hierbij niet aan het begin. Er lopen al diverse grootschalige initiatieven die bijdragen aan het versterken van de talentbasis, zoals Techkwadraat, PhotonDelta, Quantum Delta NL, het Nationaal Plan Microchip Talent (Beethoven) en het ChipNL Competence Centre. Samen vormen zij een brede coalitie die zich richt op verschillende onderdelen van de technologie- en semicon-talentketen.
Inmiddels zijn meer dan 25 nationale en Europese programma’s actief. Zij bestrijken het volledige spectrum, van een leven lang ontwikkelen en aanpassingen in mbo-, hbo- en universitaire opleidingen tot het omscholen van de bestaande beroepsbevolking, het versterken van onderzoekscapaciteit en het aantrekken van internationaal talent.
Gezamenlijk vertegenwoordigen deze initiatieven een geschatte investering van meer dan 1 miljard euro in de komende jaren. Daarmee kunnen richting 2030 naar verwachting 40.000 tot 50.000 mensen worden opgeleid of omgeschoold. Dit vormt een belangrijke basis voor de toekomstige groei en weerbaarheid van de sector.
Tegelijkertijd is verdere samenhang nodig. Programma’s overlappen elkaar soms of zijn versnipperd, wat de effectiviteit kan beperken. Ook is de bekendheid van deze initiatieven onder het brede publiek, zoals studenten, ouders en zij-instromers, nog beperkt.
Een vaak onderschatte factor ligt buiten formele beleidskaders. Ouders spelen een belangrijke rol bij onderwijs- en loopbaankeuzes. Vroege kennismaking met technologie en engineering is cruciaal. Wanneer techniek onbekend of ontoegankelijk lijkt, blijven technische loopbanen voor veel jongeren buiten beeld.
De basis van onze economie zijn mensen: hun harde werk, hun talent en hun vaardigheden. Concurrentievermogen gaat vandaag minder over loonkosten en meer over de kennis van werknemers.
Daarnaast kunnen zelfs goed opgezette talentprogramma’s niet los worden gezien van bredere randvoorwaarden. Zoals ook het Wennink-rapport benadrukt, hebben structurele vraagstukken zoals woningtekorten, immigratiebeleid, regeldruk en milieukaders directe invloed op het succes van talentontwikkeling. Zo had de Technische Universiteit Eindhoven dit studiejaar aanzienlijk meer studenten kunnen inschrijven, ware het niet dat een tekort aan studentenhuisvesting dit beperkte. Zonder aanvullend beleid zal dit probleem verder toenemen, in Eindhoven en daarbuiten.
Het huidige beleid op, en de investeringen in, Nederlands talent zijn onvoldoende effectief, onder meer door een gebrek aan duidelijke sturing en coördinatie.
Internationaal STEM-talent blijft bovendien onmisbaar. Door demografische ontwikkelingen kan Nederland niet voldoende ingenieurs opleiden om aan de groeiende vraag vanuit de halfgeleidersector te voldoen. Een stabiel en voorspelbaar beleidsklimaat is daarom essentieel om internationaal talent aan te trekken en te behouden. Maatregelen die dit onder druk zetten, verdienen zorgvuldige heroverweging.
Tot slot is het van belang dat overheidsprocessen rondom technologie- en talentprogramma’s wendbaarder worden ingericht. Complexe regelgeving vertraagt nu vaak de uitvoering. Door meer te sturen op resultaten en minder op procedures kan het tempo worden verhoogd dat nodig is om internationaal concurrerend te blijven.
Andere landen bewegen snel. Europa en Nederland moeten daarin mee.
Auteur
Nick Hol | Project Leader Semicon Talent Development
Meer weten over talentontwikkeling binnen ChipNL CC?
Lees hier hoe het ChipNL Competence Centre bijdraagt aan het versterken van de semicon-talentketen in Nederland en Europa.